แนวคิดและหัวใจสำคัญของการสร้างสรรค์งานเขียน
: บินหลา สันกาลาคีรี วิทยากรกิจกรรม Work Shop ปี'๔๘ กลุ่มเรื่องสั้น
การเขียนเรื่องสั้น
งานเขียนมันเป็นการทำงานของความคิด แล้วเราก็เลือกรูปแบบการนำเสนอ
ผมเขียนเรื่องสั้นมาตั้งแต่สมัยมัธยมฯ แต่กว่าเรื่องสั้นได้ตีพิมพ์ครั้งแรกก็ตอนเรียนอยู่มหาวิทยาลัยปี ๑ (พ.ศ. ๒๕๒๗) ซึ่งค่อนข้างจะเป็นแรงกระตุ้นที่ดีให้เกิดความเชื่อมั่นว่าน่าจะเขียนหนังสือได้ แต่มันก็เป็นความเข้าใจผิดไปเอง เพราะกว่าที่ผมจะได้เขียนหนังสือจริงๆ ก็หลายปีต่อมา เรื่องสั้นเรื่องแรกของผมรวมเล่มปี ๒๕๓๓ ประมาณ ๗ ปี หลังจากเขียนหนังสือ ในขณะนั้นเป็นนักข่าว เริ่มถามตนเองว่าอยากเป็นนักข่าวหรือนักเขียนกันแน่ เพราะนักเขียนกับนักข่าวจะไปคนละทาง แม้จะใช้ปากกาเหมือนกัน นักข่าวเป็นคนนำเสนอความจริงที่ถูกคนอื่นสร้างขึ้นในนาทีนั้น ไม่สามารถกำหนดการเสนอเองได้ ผู้อื่นเป็นคนกำหนด
สำหรับนักเขียน คือการนำเสนอความจริงที่เรากำหนด อาจจะเป็นความจริงเมื่อ ๕ ปีที่แล้วหรือ ๑๐ ปีที่แล้ว หรือ ๕๐ ปีข้างหน้า ที่เรานำมาเสนอในวันนี้ ความจริงของผมไม่ใช่ข้อเท็จจริง แต่เป็นสัจจะ เป็นกระบวนการคิดที่ต้องจริง สมมติถามว่านิยายวิทยาศาสตร์เป็นความจริงไหม ผมว่าจริง เรื่องเพ้อฝันนั้นไม่จริง แต่เรื่องจินตนาการนั้นจริง เส้นแบ่งเรื่องนี้ละเอียดอ่อนแต่ที่สุดแล้วนักเขียนจะเป็นผู้นำเสนอความจริงออกมาไม่ใช่ส่วนเพ้อฝัน
ส่วนการตีความเป็นหน้าที่ของคนอ่าน ผมคงไม่ไปก้าวล่วงหรือไปอธิบายว่าการตีความอย่างนั้นถูกหรือผิด เมื่อถึงวันหนึ่งเรื่องทุกเรื่องต้องได้รับการเฉลย ถ้าคุณได้รับคำตอบนั้นด้วยตัวเอง คงจะดื่มด่ำและประทับใจกับมันมากกว่าการที่คนอื่นเฉลยให้คุณ หากบอกไปว่าหมายความถึงอะไร มันอาจจะทำให้ผู้อ่านสูญเสียความสนุกสนานส่วนตัวไป
สำหรับนักอยากเขียน และอยากทำอาชีพนักเขียน ผมว่ามันเป็นระบบตรวจสอบที่หนักหน่วง หมายความว่าคุณต้องมีความตั้งใจแน่วแน่ เพราะความสามารถผมว่าอาจจะพิสูจน์ได้ไม่ยาก คือคุณลองเขียนมาสักหน่อย ให้คนรอบข้างคุณอ่าน ก็พอจะเห็นแล้วว่าคุณมีความสามารถ มีแววหรือไม่ แต่ถึงคุณมีความสามารถแล้ว กว่าจะให้สังคมกว้างๆ ยอมรับ คุณต้องมีความตั้งใจ มีความเด็ดเดี่ยว และยอมรับที่จะเผชิญกับความทุกข์ยากในช่วงเวลาหนึ่ง ความตั้งใจนี้เองที่จะเป็นตัวพิสูจน์ว่าคุณจะไปได้หรือไม่ได้
นักเขียนเปรียบเสมือนคนทำสวน ต้องรอนานกว่ามันจะออกดอก ออกผล หรือบางทีมันก็ไม่ออกลูก ถ้ายังไม่พร้อมให้ลองทำไร่นาสวนผสมไปก่อนก็ได้...
ผมไม่เคยคิดว่าการเขียนหนังสือคือบันไดที่ต้องก้าวไปทีละขั้น หนึ่ง...สอง...สาม...สี่
การเขียนน่าจะเทียบได้กับการขึ้นภูเขา คุณอาจจะเคยขึ้นเขาลูกแรกสูงหนึ่งพันเมตร แต่ภูเขาลูกที่สองคุณอาจจะขึ้นสูงแค่ร้อยเมตรได้ หรือตั้งใจจะขึ้นไปสูงสักสองพันเมตร แต่ขาหักตั้งแต่แปดสิบเมตรแรกก็เป็นไปได้ มันสำคัญที่อย่างน้อยคุณต้องสำนึกเสมอว่าเคยขึ้นเขาสูงพันกว่าเมตรมาแล้ว จะมามัวสนุกสนานอยู่บนพื้นราบไม่ได้ ซึ่งตรงนี้ผมไม่อยากเรียกว่าแรงกดดัน แต่อยากเรียกว่าความคาดหมาย
* คัดย่อข้อมูลการสัมภาษณ์จาก นิตยสารขวัญเรือน, www.manager.co.th และ นิตยสาร GM Plus
